In de media
Titel
Datum
Publicatie
Onderwerp
Genre
‘Ik wil dat mijn werken de wereld in vliegen’
8/11/2007
H>ART
tentoonstelling 'So Close/So Far Away'
interview
Verzamelaar Han Nefkens over ‘So Close / So Far Away’ in Waregem

Marc Ruyters

‘So Close / So Far Away’ is de naam van een intrigerende tentoonstelling in Be-Part, platform voor actuele kunst in Waregem. We kunnen het niet beter formuleren dan zoals Be-Part het zelf doet: “Deze tentoonstelling wil een portret schetsen van de tegenstellingen in onze hedendaagse maatschappij. Ze stelt de vraag of wij ons nauwer verbonden voelen met vreemde culturen door de uitwisseling van gebruiken en technologische kennis. De afstanden tussen landen en mensen worden kleiner, overal vind je McDonald’s, Coca-Cola en Nike, zelfs het kleinste stadje in Europa heeft een Thais of Marokkaans restaurant. De verschillende culturen lijken met elkaar te versmelten. Maar kennen we onze medemensen in andere landen nu beter, omdat we dezelfde dingen eten of dezelfde kleren dragen?”

‘So Close / So Far Away’ stelt deze vragen aan de hand van werk van veertien hedendaagse kunstenaars die met deze thema’s bezig zijn. Centraal in de tentoonstelling staan werken uit de H+F Collectie van de Nederlandse kunstverzamelaar en mecenas Han Nefkens (de naam van de collectie staat voor Han + Felipe, zijn levensgezel). Daarnaast worden ook een aantal werken uit privécollecties uit de Waregemse regio getoond. Curator is Hilde Teerlinck, artistiek directeur van de FRAC Nord-Pas de Calais. Wij praatten met verzamelaar Han Nefkens.

U verzamelt met een visie, die u met anderen wil delen, zo omschrijft u het zelf. Wat bedoelt u daarmee?
Han Nefkens: “Naast het inhoudelijke en esthetische aspect van de werken die mij aanspreken is er het belang van het delen zelf. Het is niet zo dat die werken voor mij bewust een bepaalde 'boodschap' uitstralen die ik aan anderen wil verkondigen, ik voel me geen missionaris, geen kunstheeroom. Maar ik vind bepaalde werken bijzonder, speciaal, verrassend en dat wil ik aan zoveel mogelijk geïnteresseerde mensen tonen. Kunst is er om gezien te worden.”

Kunt u iets zeggen over uw persoonlijke smaak? Er zit opvallend veel foto- en videowerk in uw collectie.
Nefkens: “Het zijn werken met een ingehouden kracht, werken waar je honderden keren naar kunt kijken en waarin je steeds weer iets nieuws ontdekt. Het zijn foto's die schilderijen zouden kunnen zijn, van Paul Kooijker bijvoorbeeld, of schilderijen die foto's zouden kunnen zijn, zoals bij Bernard Frieze. Blijkbaar vind ik veel poëtische gelaagdheid in foto- en videowerk. Toen ik begon te verzamelen was het helemaal niet mijn bedoeling vooral video en fotowerk te verzamelen. Pas na een paar jaar, toen ik de verzameling voor het eerst liet documenteren, viel het me op dat er zoveel van dit werk bij zit. Nogmaals, het ligt aan een bijna 'androgene' kwaliteit van werk.”

U geeft veel werk in bruikleen aan musea. Moeten zij eigenlijk nog wel een eigen verzameling opbouwen, nu de privéverzamelaars meer en meer naar buiten komen?
Nefkens: “Ik denk dat privéverzamelaars en musea elkaar op een zinvolle wijze kunnen aanvullen. Een museum is een openbare plek waar meer mensen het werk kunnen zien dan bij de verzamelaar thuis. Een museum heeft kennis en infrastructuur en beschikt over alle middelen om professioneel voor het werk te kunnen zorgen. Maar waar het de musea bijna altijd aan ontbreekt zijn voldoende fondsen om werk aan te kopen. Waar het een verzamelaar dan weer vaak aan mangelt is een geschikte plek om zijn werk te tonen. Hier kunnen de twee elkaar vinden. Maar het is zeker niet zo dat de collectioneur moet gaan verzamelen in de plaats van de musea: een museum heeft een traditie en een publieke verantwoordelijkheid om een eigen collectie uit te bouwen en te tonen. Werken van privéverzamelaars kunnen slechts een interessante aanvulling zijn.”

U bent erg sociaal ingesteld. U hebt onder meer de ArtAids Foundation opgericht. Wat doet u daar precies mee?
Nefkens: “Aangezien ik zelf al twintig jaar geïnfecteerd ben met HIV speelt de bestrijding van aids een belangrijke rol in mijn leven. Ik heb gemerkt dat kunst een rol kan spelen in het trekken van de aandacht, ‘one picture speaks a thousand words’. Daarom heb ik een stichting opgericht die drie doelstellingen heeft: het creëren van hoogwaardige kunst mogelijk maken, het betrekken van mensen bij de aidsproblematiek via deze kunst en het werven van fondsen door de verkoop van kunst. Zo hebben tien internationale kunstenaars, onder wie Shirin Neshat, Lawrence Weiner en Jef Geys, een werk gemaakt rondom het thema ‘Access for All’. Dat werk is getoond in Thailand, Frankrijk en verschillende musea in Nederland. De oplages worden verkocht om fondsen te werven voor ons project in Bangkok waar kinderen de medicijnen en medische begeleiding krijgen waar ze anders geen toegang toe hebben.
Momenteel ben ik bezig de tentoonstelling ‘The Art of Living’ op te zetten in Thailand, waarin 16 Thaise en vier Europese kunstenaars werk maken rondom aids en het stigma dat daar rond heerst. De Europese kunstenaars Gerald van der Kaap, Otto Berchem, Leo Copers en Erick Weiss gaan verschillende keren naar Thailand om ideeën uit te wisselen met de Thaise kunstenaars. De gedachte daarachter is dat hoe meer kunstenaars weten wat er in de wereld speelt hoe gedrevener hun werk zal zijn. De tentoonstelling opent in juli volgend jaar in Bangkok en zal daarna gaan reizen.
Ik heb ook een aantal fotografen gevraagd na te denken over een project om betrokkenheid te genereren rondom dit thema. Juul Hondius is naar Zuid-Afrika gegaan, Viviane Sassen gaat naar Tanzania en ook Martine Stig zal een project uitvoeren. Om die projecten zo toegankelijk mogelijk te maken voor een breed publiek willen we posters van die werken produceren die in ziekenhuizen en scholen in Afrika, Azië en Oost-Europa verspreid worden. Mensen en instituten in het Westen kunnen een abonnement nemen op zo'n posterserie, iedere drie of zes maanden komt weer een nieuwe poster van een andere kunstenaar uit. We willen daar natuurlijk ook niet-westerse kunstenaars bij betrekken.”

U doet ook aan mecenaat en werkt hiervoor samen met enkele kunstenaars. Hoe gaat dat in zijn werk?
Nefkens: “Samen met het museum Boijmans van Beuningen in Rotterdam geven we kunstenaars opdracht om interventies te maken in de collectie van het museum. De kunstenaars leveren een voorstel in, wij bekijken dat en wanneer we er mee akkoord gaan wordt het werk uitgevoerd. Dat zijn dus tijdelijke werken en dat boeit mij zeer: het bezitten van een kunstwerk ervaar ik als een illusie, het werk is bezit van de hele wereld. Natuurlijk worden die werken wel gedocumenteerd, zodat we uiteindelijk toch een boek hebben met afbeeldingen van vervlogen tijden, een familiealbum weg maar. Met het Centraal Museum in Utrecht is de samenwerking toegespitst op het gebied van mode en conceptuele kunst. Ik ondersteun producties van ontwerpers zoals Viktor & Rolf en Hussein Chalayan; die werken geef ik in bruikleen aan het Utrechtse museum.”

U stelde ook een eerste curatorial grant in, in samenwerking met het FRAC Nord-Pas de Calais. Wat verwacht u hiervan?
Nefkens: “Essentieel in mijn hele opvatting over omgaan met kunst is het vinden van curatoren met een visie. Jonge curatoren moeten de kans krijgen zich te ontwikkelen. Het instellen van de curatorial grant past hierin. De bedoeling is om jonge curatoren de gelegenheid te geven om tentoonstellingen te maken met de uitstekende collectie van het FRAC Nord – Pas de Calais. De beurs zal studenten afgestudeerd aan de Maastrichtse Jan Van Eyck-academie toelaten om gedurende 18 maanden met een van de beste Franse collecties van hedendaagse kunst te werken. Voor de eerste beurs werd de jonge Duitse Annette Schemmel uitgekozen. Dat klinkt allemaal misschien wat raar voor een verzamelaar, maar ik zie mezelf dan ook niet echt zo: ik wil de werken niet bezitten en vasthouden, integendeel, ik wil dat ze de wereld in vliegen. Misschien ben ik niet zo zeer een verzamelaar als wel een kunstdromer. Een dromer die alles in het werk stelt om die dromen waar te maken.”

‘So Close / So Far Away’, van 11 november 2007 tot 27 januari 2008. Met werk van Adel Abdessemed, Sergey Bratkov, Elina Brotherus, Peter De Cupere, Desiree Dolron, Sutee Kunavichayanont, Esko Männikko, Zwelethu Mthethwa, Masato Nakamura, Deimantas Narkevicius, Shirin Neshat, Anri Sala, Manit Sriwanichpoom, Céline van Balen.
Curator: Hilde Teerlinck

BE-PART, Platform voor actuele kunst, Westerlaan 17, 8790 Waregem, 00 32 56 62 94 10.

www.be-part.be , www.hfcollection.org .
‘Ik wil dat mijn werken de wereld in vliegen’
 
 
ArtAids

De ArtAids stichting werd in 2006 opgericht op initiatief van Han Nefkens. ArtAids gaat de strijd aan tegen AIDS, met de kracht van kunst als belangrijkste wapen. ArtAids nodigt vooraanstaande kunstenaars uit om op AIDS en aanverwante problemen geïnspireerd werk voort te brengen. Deze kunstwerken worden ingezet om mensen bewust te maken en hun betrokkenheid aan te moedigen.

Fundació Han Nefkens

De Han Nefkens Stichting is een non-profit organisatie die in 2009 in Barcelona is opgericht met als doel eigentijdse kunstwerken voort te brengen. Haar belangrijkste missie bestaat uit het stimuleren van scheppend werk in Barcelona, door internationale kunstenaars de mogelijkheid te bieden om kunstwerken te creëren en deze in de stad te laten zien en het bevorderen van andere aspecten van de hedendaagse creatie.

H+F

In 2000 begon Han Nefkens met het verzamelen van kunst die hij onderbracht in de H+F Collectie, genoemd naar hemzelf en zijn levensgezel Felipe. Sindsdien is hij niet alleen actief als verzamelaar maar ook als initiator van internationale kunstprojecten, vaak in samenwerking met musea en andere kunstinstellingen.