In de media
Titel
Datum
Publicatie
Onderwerp
Genre
Han Nefkens “Een collectie is een persoonlijke passie met een openbaar nut”
27/2/2012
El Cultural
mecenaat
interview

Hij is een van de belangrijkste verzamelaars van Europa, werkt samen met Museum Boijmans Van Beuningen in Rotterdam bij de productie van nieuw werk en heeft in Spanje onlangs twee belangrijke onderscheidingen ontvangen die binnen de verzamelaarswereld hoog in aanzien staan, te weten de ‘ARCO Collecting Award 2012’ en de ‘Premio GAC’ (van de Galeries d'Art de Catalunya). Voor Han Nefkens is het mecenaat niets meer of minder dan een verplichting.


Ondanks het feit dat hij sinds 2006 geen werk meer gekocht heeft, is hij binnen Europa toch een van de verzamelaars die het meest betrokken is bij de kunsten. Han Nefkens werd in 1954 geboren in Rotterdam, reisde vervolgens de hele wereld over (en woonde ook op verschillende plaatsen) om zich tenslotte te vestigen in Spanje, meer bepaald in Barcelona. In 2006 werd hij uitgenodigd door de Fundació Foto Colectania om zijn collectie tentoon te komen stellen en twee jaar later zou hij zich definitief vestigen in de Catalaanse hoofdstad. Sinds die tijd is zijn verzameling beduidend uitgebreid, zij het altijd met specifieke werken die hij zelf bekostigd heeft. Hiermee heeft hij het particuliere verzamelen een extra dimensie gegeven.

Vanaf het begin is zijn manier van werken anders geweest dan die van andere verzamelaars. Toen hij in 1999 in Parijs een expositie van Pipilotti Rist bezocht, nam hij een besluit: “Ik wil deel uitmaken van deze kunstwereld”, zei hij tegen zichzelf. Maar hij wilde geen opkoper worden die kunst koopt om zijn huiskamer op te leuken en al helemaal niet om de kunstwerken op te slaan. Nefkens wil de werken delen met anderen. “Een jaar lang heb ik zitten nadenken hoe ik dit zou gaan doen. Toen leerde ik Sjarel Ex, de toenmalig directeur van het Centraal Museum in Utrecht, kennen. Ik sprak met hem over mijn ambities en dat leidde tot de volgende afspraak: de werken die ik zou kopen, zouden direct in de vorm van een ‘langdurig bruikleen’ aan het Utrechtse museum in bruikleen worden gegeven. Op basis van dat principe zijn er gelijksoortige samenwerkingsverbanden ontstaan met andere instellingen.” En zou het ook gaan met zijn eerste aankopen van Bill Viola, Tony Oursler en natuurlijk Pipilotti Rist.

KOPEN VOOR HET MUSEUM

Is deze vorm van kopen op enige wijze zichtbaar in de H+F Collection?

Zeker. Ik bezit 450 werken van 87 kunstenaars, en van bijna allemaal heb ik meerdere werken gekocht; soms uit verschillende periodes om te laten zien welke ontwikkeling ze hebben doorgemaakt, soms ook hele fotoseries. Vanaf het begin heb ik willen kopen zonder me druk te hoeven maken over de afmetingen; ik kocht beeldhouwwerken, installaties of enorme stukken, altijd ten behoeve van het museum.

Maar voor Nefkens, die overigens ook schrijver is, bleef het hier niet bij. Door zijn rusteloze en geëngageerde persoonlijkheid nam hij de volgende stap: “Na een tijdje te hebben samengewerkt met verschillende musea, merkte ik dat een van de problemen waar kunstenaars tegenaan lopen het gebrek aan geld is om hun werken te verwezenlijken. De afgelopen vijf jaar heb ik opdracht gegeven voor specifieke kunstwerken. Deze projecten verwezenlijk ik soms in samenwerking met het museum zelf en soms geeft datzelfde museum slechts de aanzet tot een project.“ En op die wijze zijn ook de stukken tot stand gekomen die hij verworven heeft via zijn twee stichtingen: ArtAids en H+F. “Stichting ArtAids wil mensen bewust maken van de aidsproblematiek en de vooroordelen die erover bestaan wegnemen; ikzelf ben seropositief en voor mij is dit een zeer belangrijk punt. De werken zijn geïnspireerd door hiv, maar vrijwel altijd in de vorm van een metafoor. Het zijn stukken die te maken hebben met de vraagstukken des levens, zoals bijvoorbeeld het isolement, maar ook met de vreugde van het leven”, legt hij uit.

Dit werkte zo goed dat deze werkwijze al snel de boventoon voerde in de samenwerking met kunstenaars en musea: “Werk op bestelling bevalt me goed; het is een blijk van vertrouwen voor de maker. Er wordt een volledig nieuw werk geproduceerd voor een concrete ruimte, voor een museum. De kunstenaar is tevreden omdat hij of zij een nieuw kunstwerk creëert en het museum is tevreden omdat het een origineel en onderscheidend werk in handen heeft. En ik ben tevreden omdat ik het hele ontstaansproces van dichtbij heb mogen meemaken. Ik voel me net een vroedvrouw die helpt met het ter wereld brengen van een baby.”

Wist u vanaf het begin dat uw collectie meer was dan alleen een privéaangelegenheid?

Een collectie is een persoonlijke passie met een openbaar nut. Kunst is een afspiegeling van onze wereld die voor die wereld is gemaakt. Hoe meer mensen het zien, hoe beter.

Hebt u nooit overwogen een eigen expositieruimte te openen?

Nooit. Ik hou ervan met verschillende instellingen te werken. In Nederland werk ik samen met Museum Boijmans Van Beuningen; in Barcelona met de Fundació Joan Miró (een van de werken in de expositie van Pipilotti Rist werd in opdracht van Nefkens gemaakt); en in samenwerking met het MACBA hebben we onlangs een nieuwe prijs van 50.000 euro in het leven geroepen, die zal worden uitgereikt aan niet-Westerse kunstenaars.

VEEL MEER DAN ALLEEN EUROPA

We zijn nu aanbeland bij een van zijn andere interesses: de ‘perifere’ kunst neemt een voorname plaats in binnen Nefkens’ collectie. Enkele van zijn favoriete werken zijn van de hand van de Zuid-Afrikaan Zwelethu Mthethwa, de Japanse Rinko Kawauchi en de Thailander Manit Sriwanichpoom. “De wereld is veel groter dan alleen Europa of de VS. Op plaatsen waar je nog nooit van gehoord hebt, kom je zeer interessante kunstenaars tegen en ik doe mijn best om deze kunstenaars te leren kennen. Ik heb in vele landen gewoond en reis veel, ik ben een kosmopoliet en dat zie je terug in de manier waarop ik naar kunst kijk”, vertelt Nefkens, die woonachtig is geweest in Londen, de Verenigde Staten, Frankrijk en Mexico. Ook heeft hij veel tijd doorgebracht in Thailand. Hij is in Barcelona gebleven omdat hij zo van het mediterrane leven houdt. “De mensen op straat, het uitgebreid tafelen op zondagmiddag, de blauwe lucht: Barcelona kent een behoorlijk actieve kunstscene en ze hebben me hier met open armen ontvangen.”

Ondanks dit alles herbergt uw collectie werken van slechts twee Spaanse kunstenaars: Carmela García en Prudencio Irazábal. Bent u er niet in geïnteresseerd?

In feite toont dat het gebrek aan Spaanse kunstenaars van internationaal niveau. In de jaren dat ik nog kunst kocht, tussen 2001 en 2006, deed ik dat op de grote beurzen van Basel, Londen en New York en bij de grote galeries. Daar kwam je weinig Spaanse kunst tegen, maar dat wil niet zeggen dat ik er niet in geïnteresseerd ben. En in 2009 heb ik ook met verschillende Spaanse kunstenaars samengewerkt voor de eerste expositie van ArtAids in Barcelona.

Met betrekking tot uw collectie lijkt het erop dat u heel trouw blijft aan een klein groepje kunstenaars.

Het is belangrijk om een kunstenaar te blijven volgen; opdracht geven voor een kunstwerk betekent mezelf verbinden aan die kunstenaar en zijn of haar werk en dat is een blijvend iets, het heeft geen zin om dat maar één keer te doen.

Hoe moet een goede collectie eruit zien?

Een goede collectie moet een afspiegeling zijn van de verzamelaar. Als je de werken ziet, moet je de persoonlijkheid van de koper ervan erin terug kunnen zien. Een verzameling van 100 werken van 100 verschillende kunstenaars is een versnipperde collectie; datzelfde geldt voor algemene collecties die werken van veel trendy kunstenaars samenbrengen, maar die niets zeggen over de verzamelaar. Dat zijn inwisselbare collecties.

Bent u veranderd door de kunst?

Absoluut. Kunst is niet slechts de manier waarop ik de wereld zie, het is ook de manier om de wereld te laten zien wie ik ben. Dankzij de kunst maak ik actief deel uit van deze wereld.

PAULA ACHIAGA
Han Nefkens “Een collectie is een persoonlijke passie met een openbaar nut”
 
 
ArtAids

De ArtAids stichting werd in 2006 opgericht op initiatief van Han Nefkens. ArtAids gaat de strijd aan tegen AIDS, met de kracht van kunst als belangrijkste wapen. ArtAids nodigt vooraanstaande kunstenaars uit om op AIDS en aanverwante problemen geïnspireerd werk voort te brengen. Deze kunstwerken worden ingezet om mensen bewust te maken en hun betrokkenheid aan te moedigen.

Fundació Han Nefkens

De Han Nefkens Stichting is een non-profit organisatie die in 2009 in Barcelona is opgericht met als doel eigentijdse kunstwerken voort te brengen. Haar belangrijkste missie bestaat uit het stimuleren van scheppend werk in Barcelona, door internationale kunstenaars de mogelijkheid te bieden om kunstwerken te creëren en deze in de stad te laten zien en het bevorderen van andere aspecten van de hedendaagse creatie.

H+F

In 2000 begon Han Nefkens met het verzamelen van kunst die hij onderbracht in de H+F Collectie, genoemd naar hemzelf en zijn levensgezel Felipe. Sindsdien is hij niet alleen actief als verzamelaar maar ook als initiator van internationale kunstprojecten, vaak in samenwerking met musea en andere kunstinstellingen.