In de media
Titel
Datum
Publicatie
Onderwerp
Genre
“Ik overleef aids, en kunst bevestigt dat ik nog springlevend ben”
21/5/2009
La Vanguardia
mecenaat
interview





Han Nefkens, kunst activist, voorzitter van de Stichting ArtAids

Ik ben 55 jaar: twintig jaar geleden, toen ik ontdekte dat ik seropositief was, durfde ik niet te hopen dat ik deze leeftijd zou halen! Ik ben geboren in Rotterdam, en ik woon nu in Barcelona. Ik ben schrijver. Ik woon samen met Felipe, al dertig jaar mijn partner. Politiek? Pragmatisch links. God? Nee: alles is toeval.

Borrowed time

Hij heeft net Borrowed Time (Tiempo prestado/Temp prestat) geschreven: het verhaal over zijn leven, en wat hij met zijn leven doet sinds hij in gevecht is met het hiv-virus. Han Nefkens strijdt elke dag tegen aids en de sociale schaamte en uitsluiting die daarmee gepaard gaan (vandaag, in Valencia, op het nationaal congres over aids). Terwijl hij op zoek is naar een uitgever voor zijn biografie praten wij over zijn visie op de wereld en op de kunst: hij verzamelt hedendaagse kunstwerken, sponsort avant-garde kunstenaars en heeft de Stichting ArtAids (www.ArtAids.com) opgericht. En hij vertelt over de expositie Mirant desde fora (On the Oustide Looking In) - op de foto staat Nefkens voor een affiche van die tentoonstelling - die in december in Barcelona zal plaatsvinden, met kunstwerken van verschillende kunstenaars die personen die aan aids lijden willen steunen.

Hoeveel medicijnen per dag?

Een cocktail van zes geneesmiddelen, twee keer per dag.

En hoe voelt u zich?

Goed, maar de medicijnen hebben bijwerkingen: Ik voel me vaak moe, alsof ik grieperig ben...

Maar u leeft nog en bent actief.

Ik heb geluk gehad: telkens als het hiv-virus (Human Immunodeficiency Virus) weerstand opbouwde tegen het medicijn dat ik slikte, verscheen er een nieuw medicijn.

En dat is bemoedigend, toch?

Het is goed als het de geïnfecteerden moed geeft, maar het is slecht als het mensen minder alert maakt.

Minder alert in welke zin?

Er is geen betere middel tegen aids dan preventie: condooms.

Safe sex dus?

Safe sex is heel prettig, het is geen straf. En sex bestaat niet alleen uit penetratie!

Hoe kwam u er achter dat u geïnfecteerd was?

Door een bloedtest, toen ik 33 was. Je denkt dat de film van je leven net van start zal gaan..., en dan krijg je te horen dat je al bij de aftiteling bent.

En wat doe je dan?

Wat je meestal niet doet: je vraagt je af wat je nu werkelijk met je leven wil doen.

En wat wilde u doen?

Schrijven en kunstenaars helpen. En elk moment als uniek beleven: momenten kunnen meer of minder prettig zijn, maar geen moment is van minder belang. Ze zijn allemaal even belangrijk!

Fijn dat u dit moment met mij doorbrengt.

In deze extra tijd, is mijn leven rijker en intensiever dan eerst. Ik heb geleerd om meer naar mijn intuïtie te luisteren dan naar mijn verstand..., en ik vergis me minder dan voorheen!

Wantrouwt u het verstand?

In je verstand weerklinken de stemmen van de sociale conventies, van je ouders en van andere mensen... En in je intuïtie weerklinkt je eigen stem.

Waar heeft uw intuïtie u heen geleid?

Naar wat ik nu ben, kunstactivist. Op een dag kwam ik door toeval bij een expositie van de Zwitserse videokunstenaar Pipilotti Rist. En dat raakte me! Die sensualiteit van kleuren, geluiden, vormen... Na daar enkele uren volledig betoverd te hebben doorgebracht, ging ik weer de straat op met een vast voornemen...

Welk voornemen?

Ik zei tegen mezelf “ik wil dat meer mensen dit zien”. En sindsdien verzamel ik kunst, ik promoot kunstenaars, sluit overeenkomsten met musea om hun kunstwerken tentoon te stellen...

Welke type kunstenaars?

Goede kunstenaars.

Wanneer is een kunstenaar goed?

Sinds die dag is kunst voor mij als lucht, water en voedsel. Onmogelijk om me daarin te vergissen! Ik weet gewoon of een kunstenaar goed is.

En wat hebben uw kunstenaars met elkaar gemeen?

Goede kunst verandert het intieme in het publieke, het maakt een persoonlijke ervaring begrijpelijk voor iedereen. Feitelijk is dit wat ik met mijn leven doe: ik breng het naar buiten.

Door er over te vertellen?

En door sociale interventie: in Thailand, waar praten over aids taboe is, zag ik dat kinderen een door mij georganiseerde tentoonstelling over aids bezochten, met kunstwerken van Thaise kunstenaars, en hoe dit voor hun leraren een aanleiding vormde om met ze over het thema te spreken...

En dat heeft misschien levens gered?

Daarom zou het fantastisch zijn als beroemde mensen zijn die seropositief zijn, daar publiekelijk voor uit zouden komen.

Om uit de aids kast komen?

Er bestaat op dit moment veel angst om gestigmatiseerd te worden, als schuldig beschouwd te worden, en om sociaal en op het werk opzij geschoven te worden. We zijn nergens banger voor dan voor eenzaamheid, en de seropositieve mens houdt het dus stil. Het is heel jammer: dit bevordert het feit dat mensen zich liever niet op aids laten testen... en dat leidt weer tot meer besmettingen. Op dit moment is van 30% van de seropositieven geen diagnose gesteld.

En hoe kan kunst helpen?

Het helpt om gevoelens en intuïtie te ontwikkelen. Kunst communiceert. Niets is nuttiger dan kunst, in al zijn ogenschijnlijke nutteloosheid. Kunst is fundamenteel. Kijk eens om je heen: kun je je een wereld zonder kunst voorstellen?

Waar dient kunst voor?

Waar dient het leven voor?

Touché! Geef eens een antwoord op uw vraag.

Het leven op zich heeft geen betekenis, maar we kunnen er wel betekenis aan geven. En dat is wat kunst doet. Kunst kan een oplossing bieden voor eenzaamheid, het communiceert en brengt je in contact met de hele familie van mensen familie. Vandaar de Stichting ArtAids, wij stimuleren kunstenaars om werken te creëren.

En waar gaan hun kunstwerken heen?

Naar musea waar ik overeenkomsten mee sluit. En dan is er nog mijn particuliere collectie van hedendaagse kunstwerken die me ontroeren en raken, en die ik zelf koop en aan musea uitleen.

Kan een kunstwerk u tot huilen brengen?

Ja, een video van Shirin Neshat over een verbannen Iraanse vrouw die terugkeert naar Iran en ondervraagd wordt ontroert me.... Anderzijds zijn er werken die me prikkelen (op een manier die enkel vergelijkbaar is met seksuele opwinding), zoals de installaties die Olafur Eliasson maakt van licht en water.

Zijn kunstwerken ook een soort medicijnen tegen de dood, om het leven in stand te houden?

Acht jaar geleden infecteerde het hiv-virus mijn hersenen en verloor ik het vermogen om te lezen, te schrijven, te praten, te eten, te lopen... Toen ik op het punt stond om te sterven werd ik gered door een medisch wonder. Maar daarna heeft het me twee jaar gekost om alle dingen weer met hun naam in verband te brengen. En toen werd ik door angst overvallen: ”Zal ik de kunstwerken uit mijn collectie nog wel mooi vinden...?”

En?

Ik verzamelde al mijn moed en ik ging erheen om ze te bekijken. ... En juist toen ontroerden die kunstwerken me als nooit tevoren! Ik herkende ze niet alleen, ze onthulden ook hun geheimzinnigheid, hun onverklaarbare aanwezigheid. En toen wist ik het zeker: “Ik heb goed gekozen”. Goede kunst! De kunstwerken communiceerden, spraken tot me..., die kunst bevestigde dat ik nog steeds mezelf was en nog springlevend!

VICTOR-M. AMELA






“Ik overleef aids, en kunst bevestigt dat ik nog springlevend ben”
 
 
ArtAids

De ArtAids stichting werd in 2006 opgericht op initiatief van Han Nefkens. ArtAids gaat de strijd aan tegen AIDS, met de kracht van kunst als belangrijkste wapen. ArtAids nodigt vooraanstaande kunstenaars uit om op AIDS en aanverwante problemen geïnspireerd werk voort te brengen. Deze kunstwerken worden ingezet om mensen bewust te maken en hun betrokkenheid aan te moedigen.

Fundació Han Nefkens

De Han Nefkens Stichting is een non-profit organisatie die in 2009 in Barcelona is opgericht met als doel eigentijdse kunstwerken voort te brengen. Haar belangrijkste missie bestaat uit het stimuleren van scheppend werk in Barcelona, door internationale kunstenaars de mogelijkheid te bieden om kunstwerken te creëren en deze in de stad te laten zien en het bevorderen van andere aspecten van de hedendaagse creatie.

H+F

In 2000 begon Han Nefkens met het verzamelen van kunst die hij onderbracht in de H+F Collectie, genoemd naar hemzelf en zijn levensgezel Felipe. Sindsdien is hij niet alleen actief als verzamelaar maar ook als initiator van internationale kunstprojecten, vaak in samenwerking met musea en andere kunstinstellingen.